پيشگفتار انجمن به نام خداوند جان و خرد * كزين برتر انديشه برنگذرد پس از حملهء وحشيانهء مغول و ويران شدن شهرها ، از ميان رفتن انسانها با آنكه شيرازهء همهء امور از هم گسيخت ، امّا به اتّفاق آراى محققان تاريخ‌نويسى به اوج رواج خود رسيد . البتّه اين سخن به آن معنى نيست كه در دورهء سامانيان ، غزنويان ، سلجوقيان و خوارزمشاهيان آثار پرارزش تاريخى به‌وجود نيامده است ، بلكه مقصود آن است كه در دورهء ايلخانان در زمانى كوتاه عظيم‌ترين و مهم‌ترين آثار تاريخى عرضه شده است . از ميان آن كتب تواريخ ، تاريخ جهانگشاى جوينى ، جامع التواريخ رشيد الدين فضل اللّه ، تجزية الامصار و تزجية الاعصار وصاف الحضره معروف به تاريخ وصّاف و تاريخ گزيدهء حمد اللّه مستوفى امتياز ويژه دارند . سبب نهضت تاريخ‌نويسى در اين عهد را در چند عامل مىتوان جست : عامل نخستين علاقهء مغول و سلاطين آن قوم به بقاى ذكر و تخليد نام بوده است . چنگيز خان علاقهء خاصى به بقاى نام خود در صفحات تاريخ داشته است ، وقوع حوادث بزرگ و